Son dönemde, yapay zekâ ve dijital platformlar sayesinde haber içeriklerinin kullanılmasının, medya kuruluşlarının reklam gelirlerini ciddi şekilde azalttığı ve bazılarının kapanmasına neden olduğu görülüyor. Bu olumsuz gelişmelere karşı önlem almak amacıyla Avustralya hükümeti, büyük teknoloji şirketlerinin haber içeriklerinden elde ettikleri dolaylı geliri medya sektörüne yönlendiren bir düzenleme üzerinde çalışıyor.
Başbakan Anthony Albanese’in liderliğindeki hükümet, Meta, Google ve TikTok gibi küresel devlerin, yerel medya organlarıyla gönüllü anlaşmalar yapmazlarsa Avustralya’daki gelirleri üzerinden %2,25 oranında vergi ödemesine karar verecek. Böylece, bu düzenlemenin amacı, dijital platformların haber içeriklerinden kazandığı gelirin bir kısmını gazetecilere geri kazandırmak. Hükümet, dijital platformların haber içeriklerinden önemli kazançlar elde ettiğini ancak bu kazançların medya kuruluşlarına yeterince yansıdığını vurguluyor. Tasarı, platformları ya yayıncılarla anlaşmaya zorlayarak ya da otomatik bir vergi mekanizmasıyla katkı sunmaya teşvik etmeyi amaçlıyor.
Eğer bu uygulama hayata geçerse, Avustralya’daki medya sektörüne yıllık yaklaşık 250 milyon dolarlık ek bir kaynak sağlanması bekleniyor. Bu durum, düzenlemeyi yalnızca yerel çapta bir ekonomik hamle olmaktan çıkarıp, küresel anlamda örnek alınabilecek bir model haline getiriyor. Türkiye’de de benzer bir sistemin uygulanması durumunda, dijital reklam ve medya yatırımlarının 200 milyar TL’ye yaklaştığı düşünüldüğünde, platformlardan elde edilecek gelirlerin büyük bir kısmının yurtdışına gittiği görülüyor. Türkiye’deki yaklaşık 60 milyon Instagram, YouTube ve TikTok kullanıcısı ile yüksek ekran süresinin bir araya gelmesi, benzer bir modelin medya sektörüne yılda 100 milyon doları aşan bir kaynak yaratabileceğini gösteriyor.
Ancak teknoloji şirketleri, bu yeni düzenlemeye temkinli yaklaşıyor. Meta, daha önce Avustralya’da benzer bir baskıya maruz kaldığında, haber içeriklerini platformdan kaldırmıştı. Şirket, yeni düzenlemeyi aslında bir dijital vergi olarak değerlendirirken, içeriklerin zaten gönüllü olarak platformlara yüklendiğini ve bu sayede yayıncıların trafik kazandığını öne sürüyor. Google ise, ülkede birçok yerel medya kuruluşuyla mevcut içerik anlaşmalarının bulunduğunu belirterek, yeni zorunlulukların gereksiz olduğunu savunuyor.
Tüm bu gelişmeler, dijital platformların haber içeriklerinin ekonomik değeri konusundaki küresel tartışmaları yeniden canlandırdı. Avustralya’nın attığı bu adımın diğer ülkelere yayılıp yayılmayacağı ise önümüzdeki günlerde merakla beklenen bir konu olarak gündemde kalacak.
